65 Science Words Every College Graduate Should know:વિજ્ઞાનના શબ્દોની સમજ.

science words dictionary
science words dictionary-વિજ્ઞાનના શબ્દોની સમજ

આપણે અહી આ લેખમાં વિજ્ઞાનના શબ્દોની સમજ મેળવીશું જે દરેક સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષા માટે કોલેજ વિધાર્થીઓએ સમજવા જરૂરી છે.31 Science Words Every College Graduate Should Know. 

Basic Science Words 

Table of Contents

1) એલર્જી (Allergy):-

  • સામાન્ય માણસને વિપરીત અસર ન કરે તેવા પદાર્થોની વિશિષ્ટ મનોવૃત્તિ કે શરીર બંધારણ ધરાવતા મનુષ્ય ઉપર થતી વિપરીત અસર. 

2) ગુરુત્વ મધ્યબિંદુ (Centre Of Gravity)  :-

  • પદાર્થના અણુઓ પર લાગતા પૃથ્વીના ગુરુત્વાકર્ષણના સમાંતર બળોનું પરિણામાત્મક બળ પદાર્થના જે બિંદુમાંથી પસાર થાય તેને પદાર્થનું ગુરુત્વ મધ્યબિંદુ કહે છે.

3) તત્ત્વ (Element)  :-

  • એક જ પ્રકારના પરમાણુઓના બનેલા પદાર્થને તત્ત્વ કહે છે. જેમ કે, હાઈડ્રોજન, ઑક્સિજન, તાંબુ વગેરે.

4) સંયોજન  (Compound)  :-

  • એક કરતાં વધારે પ્રકારના પરમાણુઓના બનેલા પદાર્થને સંયોજન કહે છે. જેમકે , H20, Mg0, NaCI

5) પરમાણુ ભારાંક  (Atomic Mass Number)  :-

  • પરમાણુંનું વજન પરમાણુના કેન્દ્રમાં રહેલા પ્રોટોન અને ન્યૂટ્રોનના સંયુક્ત વજન જેટલું હોય છે. કેન્દ્રમાં રહેલા પ્રોટોન અને ન્યૂટ્રોનની કુલ સંખ્યાને પરમાણુભારાંક કહે છે.

6) પરમાણુ ક્રમાંક  (Atomic Number)  :-

  • પરમાણુક્રમાંક એટલે પરમાણુ ના કેન્દ્રમાં રહેલા પ્રોટોનની સંખ્યા . તેની સંજ્ઞા Z છે.

7) ક્ષ-કિરણો  (X-Ray)  :-

  • ખૂબ જ ટૂંકી તરંગલંબાઈ ધરાવતાં વિદ્યુતચુંબકીય તરંગો છે. 

8) આયનિક બંધ  (Ionic Bond)  :-

  • વિરુદ્ધ વીજભારવાળા બે આયનો વચ્ચે આકર્ષણ રહે છે.આ આકર્ષણને લીધે બંને આયનો એકબીજા સાથે જકડાઈને રહે છે.આ પ્રકારના બંધ ને આયનિક બંધ કહે છે.

9) વિઘટન (Fission)  :-

  • જે રાસાયણિક પ્રક્રિયામાં અણુ નું વિભાજન નાના અણુઓમાં થાય તે રાસાયણિક પ્રક્રિયાને વિઘટન કહે છે.

10) સંયોગ  (Synthesis)  :-

  • જે રાસાયણિક પ્રક્રિયામાં બે અથવા વધારે અણુઓ એકઠા થઇ ને સંયોજનનો એક મોટો અણુ બનાવે તે રાસાયણિક પ્રક્રિયા ને સંયોગ કહે છે.

11 ) અણુસૂત્ર  (Molecular Formula)  :-

  • સંયોજનના એક અણુ માં રહેલાં ઘટક તત્ત્વોને તેમના પરમાણુંના પ્રમાણ સહિત દર્શાવાવના સાંકેતિક સ્વરૂપને અણુસૂત્ર કહે છે.

12 ) રસાયણિક સમીકરણ  (Chemical Reaction)  :-

  • સંજ્ઞા અને સૂત્રો વાપરીને રાસાયણિક પ્રક્રિયા ટૂંકમાં દર્શાવાવના સાંકેતિક સ્વરૂપને રાસાયણિક સમીકરણ કહે છે.

13 ) સૂકો બરફ  (Dry Ice)  :-

  • કાર્બન ડાયોકસાઈડના ઘન સ્વરૂપને સૂકો બરફ કહે છે.

14 ) કાર્બનચક્ર (Carbon Cycle)  :-

  • જીવરાસાયણિક પ્રક્રિયા દ્વારા કાર્બન નું વાતાવરણમાંથી લીલી વનસ્પતિમાં, લીલી વનસ્પતિમાંથી પ્રાણીઓમાં અને આ બંનેમાંથી ફરી વાતાવરણ માં પાછાં ફરવાનું ચક્રાકાર ભ્રમણ ને કાર્બનચક્ર કહે છે.

15 ) ગ્રીનહાઉસ અસર  (Green House Effect)  :-

  • જમીન પરથી પાછા ફેંકાયેલા સૂર્યના ઉષ્માકિરણોને શોષી લેવાના વાતાવરણમાં ના કાર્બન ડાયોકસાઈડ ના ગુણ ને લીધે ઉદભવતી અસરને ગ્રીનહાઉસ અસર કહે છે.

Basic Science Words 

16 ) હાઈડ્રોકાર્બન સંયોજનો  (HydroCarbon Compounds)  :-

  • જે સંયોજનોમાં ફક્ત કાર્બન અને હાઈડ્રોજન બે જ તત્ત્વો હોય તે સંયોજનોને હાઇડ્રોકાર્બન સંયોજનો કહે છે. 

17 ) બળતણ   ( Fuel)  :-

  • જે પદાર્થોના  દહનથી ઉષ્મા-ઉર્જા ઉત્પન્ન થાય તે પદાર્થોને બળતણ કહે છે.  

18 ) પરમાણુ ઉર્જા   (Atomic Energy)  :-

  • તત્ત્વના પરમાણુના ન્યુક્લિયસમાં ઉર્જા સમાયેલી હોય છે, તત્ત્વના પરમાણુના ન્યુક્લિયસને તોડવામાં આવે ત્યારે મોટા જથ્થામાં ઉર્જા છૂટી પડે છે. આ ઉર્જાને પરમાણુ ઉર્જા કહે છે.

19 ) જળવિદ્યુત  (Hydral Elecrticity)  :-

  • ઝડપથી વહેતા પાણીની મદદથી ટર્બાઇન ફેરવીને ઉત્પન્ન કરેલી વિદ્યુતને જળવિદ્યુત કહે છે.

20 ) પરમાણુ વિખંડન   (Nuclear Fission)  :-

  • યુરેનિયમ જેવા ભારે તત્ત્વના પરમાણુકેન્દ્ર પર પ્રવેગિત કણો અફાળવાથી તેનું વિભાજન થઈ ઓછા દ્રવ્યમાનવાળા બે પરમાણુકેન્દ્રમાં રૂપાંતર થવાની પ્રક્રિયાને પરમાણુ વિખંડન કહે છે. 

21 ) ભૂતાપીય ઉર્જા   (Geothermal Energy)  :-

  • પૃથ્વીના પેટાળમાંથી ગરમ પાણી તથા વરાળરૂપે ભાર આવતી ઉષ્મા-ઉર્જાને ભૂતાપીય ઉર્જા કહે છે. 

22 ) અશ્મિઓ  (Fossils)  :-

  • જળકૃત ખડકોમાંથી ભૂતકાળના સજીવોના અવશેષોમળી આવે છે , જેને અશ્મિઓ કહે છે. 

23 ) મિશ્ર ધાતુ   (Alloys)  :-

  • બે કે  વધારે ધાતુઓને પીગળાવી બનાવેલ એકરસ મિશ્રણને ઠારવાથી બનતી એકરૂપ ધાતુને મિશ્રધાતુ કહે છે. 

24 ) પદાર્થ   (Matter)  :-

  • જે જગ્યા રોકે અને દ્રવ્યમાન ધરાવે તે પદાર્થ કહેવાય.

25 ) પ્રકાશ-રાસાયણિક પ્રક્રિયા  (Photo-Chemical Reaction)  :-

  • જે રાસાયણિક પ્રક્રિયા દરમિયાન પ્રકાશ ઉદભવે અથવા પ્રકાશનું શોષણ થાય તે રાસાયણિક પ્રક્રિયાને પ્રકાશ-રાસાયણિક પ્રક્રિયા કહે છે. 

Basic Science Words 

26 ) આયનીકરણ (Ionization)  :-

  • વિદ્યુતવિભાજ્યનું પાણીમાં દ્રાવણ બનાવતા અથવા તેને પીગળવી પ્રવાહી સ્વરૂપમાં ફેરવતા તેના અણુઓનું ધનભારવાહી  અને ઋણભારવાહી આયનોમાં રૂપાંતર થાય છે. વિદ્યુતવિભાજ્યની આયનોમાં વિભાજન થવાની ક્રિયાને આયનીકરણ કહે છે.

 27 ) વેગ  (Velocity)  :-

  • પદાર્થે એકમ સમયમાં ચોક્કસ દિશામાં કાપેલા અંતરને પદાર્થનો વેગ કહે છે. 

 28 ) બળ  (Force)  :-

  • જે બાહ્ય અસર વડે પદાર્થની સ્થિર કે ગતિમાન અવસ્થામાં ફેરફાર થયા તે અસરને બલ કહે છે. 

 29 ) ગુરુત્ત્વાકર્ષણ બળ  ( Gravitation)  :-

  • દ્રવ્યમાન ધરાવતા બે પદાર્થો વચ્ચે જે બળ અસ્તિત્વ ધરાવે છે, તેને ગુરુત્વાકર્ષણ બળ કહે છે.

 30 ) વીજચુંબકીય બળ  (Electro Magnatic Force)  :-

  • વીજભારો વચ્ચે કે ચુંબકો વચ્ચે થતા પારસ્પરિક અસરના બળને વીજચુંબકીય બળ કહે છે.

Basic Science Words 

31 ) તરંગલંબાઈ   (Wavelength)  :-

  • તરંગના બે ક્રમિક શૃંગ અથવા બે ક્રમિક ગર્ત વચ્ચેના અંતરને તરંગલંબાઈ કહે છે.
Share on:

Leave a Comment

You cannot copy content of this page
આજે જ જોડાવો અમારી સાથે...

તમામ સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાની તૈયારી માટે